Ai là kẻ lợi dụng tại Việt Nam?(*)

Từ điển Bách khoa toàn thư VN (2002) không có khái niệm "lợi dụng"

Từ điển Bách khoa toàn thư VN (2002) không có khái niệm “lợi dụng”

ncphuong – Nhân đọc bài viết của TS. Nguyễn Hưng Quốc (được giới thiệu ở phần dưới), tự nhiên mình tò mò tìm hiểu ngữ nghĩa của động từ lợi dụng và khám phá ra một điều thú vị: trong bộ Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam 2002 không có cụm từ “lợi dụng”. Cụ thể là tại trang 747, cuốn 2 từ vần E-M chỉ có từ: Lợi (răng lợi) và bỏ qua hàng loạt các cụm từ khác như “Lợi bất cập hại”, “Lợi danh”, “Lợi dụng”… để chuyển thẳng đến cụm từ “Lợi ích”.

Theo lời giới thiệu của Nhà xuất bản, Hội đồng biên tập bao gồm hàng chục các Giáo sư, Tiến sỹ đứng đầu các ngành nghề, cho nên họ đã “quên” theo cách rất chuyên nghiệp. Chuyên nghiệp ở chỗ, nó giúp lực lượng an ninh tùy tiện áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự đối với những tội danh sử dụng cụm từ “lợi dụng gì đó” để thực hiện việc điều tra-bắt giam, nó cũng phục vụ đắc lực cho các Thẩm phán tùy tiện áp dụng quy định pháp luật để kết tội.

Trước đây, trong bài viết Bản chất vô định của Đảng cộng sản, mình đã từng biết đến Bộ 4 cuốn từ điển Bách khoa với hơn 4000 trang sách khổ lớn 20x30cm không có khái niệm “Thế lực thù địch”. Bây giờ lại phát hiện thêm cái này nữa khiến mình buộc phải nghĩ đến một tương lai, rằng Từ điển bách khoa VN sẽ chỉ còn lại 4 từ “còn đảng còn mình” để cán bộ công quyền tha hồ mà diễn giải, ví dụ: Ốc luộc = còn đảng, ăn Ốc = còn mình….

Có lẽ kể từ nay về sau, mình đếch tin thằng cán bộ Nhà nước nào nói kiểu như: Nhân tài là nguyên khí quốc gia, hay phải trọng dụng người tài đức, tìm cách thu hút chất xám, tránh chảy máu chất xám,… và mình cũng đếch thèm đặt câu hỏi kiểu như: Tại sao trí thức tại Việt Nam vẫn được người ta gọi bằng cái tên thân mật nhưng một mất – một còn là “trí nô” nữa.

Thật vậy, việc in ấn một Bộ từ điển Bách khoa như vừa nêu chẳng phải là lợi dụng quyền lực còn gì. Không có quyền in ấn và phát hành thì chẳng có Nhà xuất bản và Cty phát hành nào muốn in ra và bao thầu tiêu thụ loại “Từ điển giấy lộn” chỉ để phục vụ cho phương châm “còn đảng còn mình”.

Một kẻ cà-dốt như mình không cần tra từ điển cũng biết: Lợi dụng là việc tận dụng điều kiện, hoàn cảnh để làm việc gì đó, hoặc lạm dụng  hoàn cảnh để trục lợi riêng (tiêu cực). Tuy nhiên, nếu áp dụng ngữ nghĩa đó thì làm sao mà “bắt khẩn cấp” hết Phạm Chí Dũng (năm 2012) rồi Trương Duy Nhất và Phạm Viết Đào mới hôm cuối tháng 5 và đầu tháng 6 vừa qua được? Bởi vì, những người bị bắt giam này có thu được lợi lộc gì đâu mà nói người ta lợi dụng.

Ngay dưới đây là bài viết của TS. Nguyễn Hưng Quốc

Blog TS. Nguyễn Hưng Quốc  – Chỉ trong hơn hai tuần, chính quyền Việt Nam ra lệnh bắt khẩn cấp hai blogger nổi tiếng ở Việt Nam: bắt Trương Duy Nhất tại Đà Nẵng vào ngày 26/5 và sau đó, bắt Phạm Viết Đào tại Hà Nội vào ngày 13/6. Cả hai đều bị buộc tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân” theo điều 258 Luật hình sự Việt Nam.

Trước đó, ở Việt Nam, công an và chính quyền cũng đã từng bắt bớ và kết án nhiều người với tội danh tương tự: “lợi dụng các quyền tự do dân chủ”. Tôi tò mò vào đọc lại bộ Luật hình sự Việt Nam, thấy ghi:

1. Người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

2. Phạm tội trong trường hợp nghiêm trọng thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

Đọc xong, thú thực, tôi vẫn không hình dung được cụ thể cái gọi là tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” ấy là như thế nào cả. Tôi sống ở Tây phương khá lâu, hiếm khi nghe đến các tội thuộc loại đó. Ở Tây phương, người ta nói nhiều đến tội lợi dụng quyền lực chứ không ai nói đến tội lợi dụng tự do dân chủ. Noam Chomsky có một cuốn sách nổi tiếng tiêu biểu cho cách nhìn ấy: Failed States: The Abuse of Power and the Assault on Democracy (Các nhà nước thất bại: Lợi dụng quyền lực và tấn công dân chủ) do Holt Paperbacks xuất bản năm 2007, ở đó, Chomsky tập trung sự phê phán vào chính phủ, chủ yếu là chính phủ Mỹ, trong việc can thiệp bằng quân sự vào nội bộ các nước khác.

Chomsky là một trí thức khuynh tả nổi tiếng vừa như một người có những suy nghĩ độc lập vừa như một người chống chính phủ (Mỹ) đến mức cực đoan, do đó, ông vừa được nể trọng vừa bị phê phán gay gắt bởi chính giới trí thức Mỹ. Tuy nhiên, điều ông nhấn mạnh hoàn toàn đúng: điều đáng lo ngại trong việc bảo vệ tự do và dân chủ không phải là vấn đề lợi dụng hay lạm dụng các quyền tự do dân chủ của dân chúng mà chính là việc lợi dụng và lạm dụng quyền lực của những kẻ cầm quyền. Có thể nói nếu bản chất của dân chủ là vấn đề phân quyền và kiểm soát quyền lực, nguy cơ lớn nhất mà mọi nền dân chủ lúc nào cũng phải đối diện là việc lợi dụng quyền lực. Nói đến nhu cầu hoàn thiện dân chủ chủ yếu là nói đến việc hoàn thiện các phương thức hạn chế các sự lợi dụng và lạm dụng ấy.

Cách nói “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” của chính quyền Việt Nam, vốn rất xa lạ với thế giới Tây phương, vừa nghịch lý vừa vô lý.

Nó nghịch lý ở nhiều điểm. Thứ nhất, trong hoàn cảnh Việt Nam hiện nay, ai cũng biết, dân chúng không có nhiều tự do dân chủ để lợi dụng. Thứ hai, nói đến lợi dụng là nói đến giới hạn, một người bị buộc tội là lợi dụng một cái gì đó khi người ấy vượt qua khỏi cái giới hạn mà nó cho phép; tuy nhiên, tự do của mỗi người vốn lại vô giới hạn trong chừng mực nó không đụng đến tự do của người khác. Như vậy, ở đây sẽ có ba trường hợp: Một, đối với những lãnh vực hoàn toàn không có quan hệ đến người khác, đến bất cứ ai cả, tôi có quyền tự do tuyệt đối; hai, tôi phải biết dừng lại khi chạm đến biên giới của quyền tự do của người khác (ví dụ, tôi có thể nói bất cứ điều gì về tôi nhưng tôi lại không có quyền bới móc đời tư của người khác; tuy nhiên, trong trường hợp này, tôi sẽ không bị buộc tội là lợi dụng tự do của tôi mà là tội xâm phạm vào đời tư người khác hoặc làm hại đến thanh danh người khác); và ba, cái gọi là “biên giới” của tự do của mỗi người lại không phải là một cái khung cố định: một số người, khi quyết định tham gia vào chính sự, trở thành một thứ nhân vật công cộng (public figure), đã mặc nhiên tự nguyện hy sinh phần lớn cái gọi là riêng tư của mình: Với những người ấy, việc vạch trần nhiều chi tiết thuộc về đời tư, ví dụ thu nhập hay tài sản của họ hoặc gia đình họ, không còn bị xem là xâm phạm vào đời tư của nhau nữa. Trong cả ba trường hợp ấy, cái gọi là lợi dụng quyền tự do không hề hiện hữu. Thứ ba, cách nói lợi dụng dân chủ lại càng nghịch lý vì dân chủ, tự bản chất, là quyền từ dưới lên (của dân chúng đối với giới lãnh đạo qua việc bầu cử cũng như phê bình và kiểm tra), nhưng trên thực tế, về phương diện cơ cấu, lại thuộc về phía trên, ở những người cầm quyền: Chỉ có những người cầm quyền mới có thể lợi dụng dân chủ; với dân chúng, những người thấp cổ bé miệng thì vô phương.

Hơn nữa, việc lên án các hành vị lợi dụng quyền tự do dân chủ của dân chúng còn vô lý vì ở Việt Nam hiện nay, nguy cơ phổ biến và trầm trọng nhất, có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống của mọi người và vận mệnh của đất nước nhất, chính là việc lợi dụng quyền lực chứ không phải là lợi dụng tự do dân chủ. Tham nhũng: lợi dụng quyền lực. Mua quan bán chức: lợi dụng quyền lực. Đưa con cháu mình vào những chức vụ vượt quá khả năng và không đúng quy định về bổ dụng: lợi dụng quyền lực. Tạo cơ hội cho thân nhân làm giàu một cách bất chính: lợi dụng quyền lực. Trấn áp các quyền tự do căn bản và các biểu hiện căn bản của dân chủ: lợi dụng quyền lực. Chà đạp lên nhân quyền, bắt bớ những người không làm gì khác ngoài việc phát biểu ý kiến và chính kiến của mình: lợi dụng quyền lực. Khẳng định thế lãnh đạo độc tôn của đảng mình, bất chấp nguyện vọng của dân chúng, yêu cầu của dân chủ và xu hướng phát triển của nhân loại: lợi dụng quyền lực.

Ở Việt Nam hiện nay, nhìn đâu cũng thấy lợi dụng quyền lực. Quyền lực nhỏ: lợi dụng ít; quyền lực lớn: lợi dụng nhiều. Lợi dụng quyền lực từ tên công an đứng đường đến đến các bộ trưởng, các thứ trưởng, thủ tướng, chủ tịch nước và vô số những kẻ gọi là lãnh đạo chủ chốt khác. Tai họa lớn nhất mà dân chúng Việt Nam phải gánh chịu hiện nay là lợi dụng quyền lực. Nhu cầu khẩn thiết nhất để xây dựng một nước Việt Nam dân chủ và phát triển cao phải bắt đầu từ một điểm chính: hạn chế lợi dụng quyền lực.

Bắt bớ và trấn áp những người dân bình thường với tội danh “lợi dụng các quyền tự do dân chủ” chính là lợi dụng quyền lực một cách thô bạo. Và trơ trẽn. Trơ trẽn vì nó đánh tráo khái niệm “lợi dụng”.

===o0o===

(*)Ghi chú: Tên bài viết do ncphuong đặt

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s